ترک گل و رهایی از وابستگی به ماریجوانا (که در میان عموم به «علف» نیز معروف است)، برخلاف تصورات اشتباه و رایج جامعه مبنی بر اعتیادآور نبودن مشتقات شاهدانه، فرآیندی کاملاً تخصصی است. این ماده به دلیل ایجاد وابستگیهای عمیق روانی و فیزیکی، بازنویسی چرخههای مغزی را به همراه دارد و قطع مصرف آن نیازمند مداخلات جدی روانپزشکی و تیمهای درمانی است.
سوءمصرفکنندگان این ماده معمولاً به صورت دستهجمعی در مکانهای بستهای که اصطلاحاً «تیپاد» (Tea-pad) نامیده میشود، تجمع میکنند؛ چرا که این سیگار به کندی میسوزد و زود خاموش میشود و مصرفکنندگان با پکهای سریع و حبس دود در فضای بسته، تلاش میکنند از بیشترین اثر توهمزایی آن استفاده کنند. برخلاف باورهای غلط عامیانه مبنی بر اعتیادآور نبودن مشتقات شاهدانه، فرآیند ترک ماریجوانا و ترک گل به دلیل وابستگیهای عمیق روانی و فیزیکی، نیازمند مداخلات جدی روانپزشکی است.
ترکیبات شیمیایی ماریجوانا و مفهوم پوتنسی (Potency)
گیاه کانابیس ساختار شیمیایی بسیار پیچیدهای دارد و با احتراق آن نزدیک به ۴۰۰ نوع ماده شیمیایی آزاد میشود که ارکان اصلی آن عبارتند از:
۱. ماده $\Delta^9$-THC (دلتا-۹-تتراهیدروکانابینول): اصلیترین عامل محرک و روانگردان.
۲. قطران (تار): رسوب چسبنده و مخرب بافت ریه.
۳. نیتروژن و مونوکسید کربن: گازهای سمی مداخلهکننده در اکسیژنرسانی خون.
وجود ماده THC عامل اصلی ایجاد حالت نشئگی یا بهاصطلاح «های شدن» (High) است. با ورود THC به مغز، سیستم اعصاب مرکزی دچار اختلال شده و فرد رفتهرفته قدرت تمرکز افکار خود را از دست میدهد، توانایی شمرده صحبت کردن را از بین میبرد، دچار فراموشی لحظهای شده و روند یادگیری در او بینهایت ضعیف میشود.
هرچه میزان THC موجود در گیاه بیشتر باشد، آن ماده مخدر قویتر، توهمزاتر و گرانتر است که در اصطلاح پزشکی به این شاخص میزان سنجش، پوتنسی (Potency) یا قدرت ماده میگویند. برای مثال، حشیش خاورمیانه که با توتون سیگار مخلوط و تدخین میشود، پوتنسی بالایی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد دارد، در حالی که ماریجوانای کلمبیا یا ژاپن ملایمتر بوده و میزان THC آنها به حدود ۱۰ درصد میرسد. به دلیل ذخیره شدن متابولیتهای THC در بافتهای چربی بدن، اثرات آن تا ۶ ماه پس از مصرف مداوم از طریق آزمایشهای پیشرفته خون قابل ردیابی است.
علائم ترک ماریجوانا و گل (سندرم محرومیت حاد)
سندرم محرومیت یا نشانههای قطع مصرف در کسانی دیده میشود که پس از یک دوره مصرف درازمدت و سنگین، به طور ناگهانی اقدام به ترک ماریجوانا یا ترک گل میکنند. این علائم بالینی معمولاً چند ساعت پس از آخرین مصرف آغاز شده و در عرض ۸ ساعت اول به اوج شدت خود میرسد و بحرانهای روانی شدیدی را برای فرد رقم میزند.
مهمترین علائم ترک ماریجوانا و گل در فاز حاد عبارتند از:
اختلالات خلقی شدید: تحریکپذیری بالا، بیحوصلگی مفرط، بیقراری، اضطراب شدید و حملات پانیک.
تغییرات ادراکی: احساس شدید طردشدگی، ترس و وحشت بیدلیل، دگرگونی و تغییر شکل در درک فضا و زمان.
واکنشهای فیزیکی بدن: لرزش اندامها، تعریق سرد، افزایش خطرناک درجه حرارت بدن (تب) و احساس تشنگی مفرط.
اختلالات سیستم گوارشی: اسهال، تهوع شدید و استفراغ به همراه بیاشتهایی مطلق.
دردهای عضلانی و بیپناهی فیزیکی: کرامپهای شدید عضلانی و اختلالات عمیق در الگوی خواب (بیخوابی حاد).
عوارض ترک ماریجوانا و گل در درازمدت
بسیاری از افراد تصور میکنند که پس از گذراندن چند روز اول، فرآیند درمان به پایان رسیده است؛ اما عوارض ترک ماریجوانا در درازمدت خود را نشان میدهند. پس از بهبود نسبی علائم جسمی، بیمار وارد فاز سقوط روانی میشود.
بروز افسردگی حاد، ناامیدی مطلق، بیانگیزگی شدید (سندرم بیانگیزگی) و میل به انزوا از اصلیترین عوارض ترک گل و ماریجوانا هستند. ساختار مغز که به ترشح دوز بالای دوپامین توسط THC عادت کرده است، در غیاب آن دیگر توانایی تولید شادی طبیعی را ندارد و فرد را دچار خلاء روانی عمیق میکند؛ به همین دلیل است که اقدام به درمان بدون نظارت روانپزشک معتبر، غالباً به شکست میانجامد.
پیامدهای مصرف طولانیمدت: بروز اختلال پارانوئید مزمن
یکی از خطرناکترین عوارض بیولوژیک مصرف گل و حشیش، ابتلا به اختلال پارانوئید (Paranoid Disorder) یا بدگمانی شدید است. بارزترین ویژگیهای این اختلال روانی عبارتند از:
بیاعتمادی و بدگمانی عمیق و فراگیر نسبت به نیت دیگران.
حساسیت بیش از حد به بیاعتناییهای کوچک و تلقی رفتارهای خصمانه از سوی اطرافیان.
شکاکیت مداوم به وفاداری همسر، دوستان و اعضای خانواده.
این افراد به شدت اهل جروبحث، خشک، عصبی و پرخاشگر میشوند و همواره در گارد دفاعی قرار دارند. آنها زندگی را برای خود و اطرافیان به طرز مرموزی گنگ، مبهم و بیمعنا میسازند و برای سوءظنهای خود دلالتهای ذهنی متعددی میتراشند. این بیماران به مرور زمان کاملاً در توهمات خود غرق شده و از حضور در اجتماع اجتناب میکنند.
نتیجهگیری و روش درمانی اصولی
پروتکلهای مدرن درمان اعتیاد نشان میدهند که در مسیر ترک گل، به دلیل غلبه شدید عوارض روانی بر نشانههای جسمی، اقدام خودسرانه برای ترک گل در منزل غالباً بینتیجه است؛ چرا که مهار وسوسه و افسردگی ثانویه پس از قطع مصرف، به تنهایی ممکن نیست. برای مدیریت اصولی علائم ترک گل و بازسازی ناقلهای عصبی مغز، فرآیند ترک گل باید مستقیماً تحت نظارت روانپزشکی و رواندرمانی منظم قرار گیرد. این مداخلات تخصصی در دوره ترک گل، ریشههای روانی تمایل به مصرف را هدف قرار داده و از عود مجدد بیماری به طور قطعی جلوگیری میکند؛ چرا که درمان قطعی، یک فرآیند گامبهگام و کاملاً تخصصی است.
نظر بدهید
نظر بدهید