بسیاری از افراد تصور میکنند که بلافاصله پس از سمزدایی و منفی شدن تست اعتیاد، تمام عملکردهای بدن، بهویژه توان جنسی، به حالت کارخانه بازمیگردد. اما واقعیتِ فیزیولوژیک بدن چیز دیگری است. یکی از شایعترین نگرانیهای بیمارانی که برای ترک متادون، تریاک، ترامادول یا شیشه اقدام میکنند، مواجهه با زودانزالی شدید یا بیمیلی جنسی مطلق در هفتههای اول ترک است.
آیا این وضعیت دائمی است؟ خیر. اما بازگشت نعوظ و میل جنسی به یک “جدول زمانی بیولوژیک” وابسته است که اگر آن را ندانید، ممکن است ناامید شده و دوباره به مصرف مواد پناه ببرید. در این مقاله از کلینیک دی، بررسی میکنیم که بازسازی سیستم جنسی مغز و بدن دقیقا چقدر زمان میبرد.
سراب تقویت قوای جنسی؛ دامی که اعتیاد میگسترد
پیش از آنکه به وضعیت بدن پس از ترک بپردازیم، باید به یک حقیقت تلخ اشاره کنیم: اغلب یکی از اصلیترین دلایل گرایش افراد به مصرف مواد مخدر، تلاش برای تقویت عملکرد جنسی و رفع ضعفهایی مانند زودانزالی است.
بسیاری از افراد به جای مراجعه به پزشک، برای فرار از مشکلات جنسی خود به مصرف موادی مثل تریاک، ترامادول یا شیشه روی میآورند. در اوایل مصرف، این مواد با ایجاد بیحسی یا پمپاژ هیجان کاذب، یک بهبود موقت و دروغین (مثل تاخیر طولانی در انزال یا افزایش میل جنسی) ایجاد میکنند. اما این ماه عسل خیلی زود تمام میشود. پس از تداوم مصرف، خودِ مواد مخدر تبدیل به قاتل سیستم هورمونی میشوند و اختلال عملکرد جنسی شدید (Erectile Dysfunction) و ناتوانی مطلق ایجاد میکنند. در نهایت، نه تنها مشکل اولیه فرد حل نمیشود، بلکه دهها برابر بدتر شده و یک بیماری ویرانگر به نام اعتیاد نیز به آن اضافه میگردد.
چرا بعد از ترک، رابطه جنسی دچار اختلال میشود؟ (واقعیت علمی)
برای اینکه به زمانبندی بهبودی بپردازیم، باید بدانید مواد مخدر (بهویژه مخدرهای افیونی مثل تریاک و متادون) و محرکها (مثل شیشه)، چگونه سیستم پاداش مغز و هورمونها را “هک” کرده بودند:
- سرکوب تستوسترون: مصرف طولانیمدت متادون و تریاک، سطح تستوسترون (هورمون مردانه) را به شدت کاهش میدهد. بعد از ترک، بدن برای تولید مجدد این هورمون کلیدی به زمان نیاز دارد.
- تخریب گیرندههای دوپامین: در زمان مصرف، مغز غرق در دوپامین مصنوعی بود. حالا که مواد قطع شده، مغز دچار “قحطی دوپامین” شده است. نتیجه؟ هیچچیزی، حتی رابطه جنسی، برایتان لذتبخش نیست (وضعیتی که به آن آنهدونیا میگویند).
- حساسیت فوقالعاده اعصاب: مواد مخدر مثل یک بیحسکننده قوی عمل میکردند. با حذف آنها از جریان خون، سیستم عصبی آلت تناسلی به شدت حساس و بیدفاع میشود که نتیجه مستقیم آن زودانزالی شدید در دوران پاکی است.
جدول زمانی بازگشت توان جنسی (از هفته اول تا ماه ششم)
این پروسه برای هر فرد بسته به نوع ماده مصرفی، مدت زمان مصرف و سن متفاوت است، اما الگوی کلی درمان و بهبودی به شرح زیر است:
مرحله اول: هفته ۱ تا ۲ (طوفان فیزیکی)
در این مرحله، بدن درگیر سمزدایی حاد است. دردهای عضلانی، بیخوابی و اسهال باعث میشود که میل جنسی تقریباً صفر باشد.
- وضعیت نعوظ: ممکن است نعوظهای صبحگاهی ضعیف یا اصلاً وجود نداشته باشد.
- وضعیت انزال: در صورت تلاش برای رابطه، انزال ممکن است در کمتر از ۳۰ ثانیه رخ دهد (به دلیل حساسیت شدید سیستم عصبی که پیشتر سرکوب شده بود).
مرحله دوم: هفته ۳ تا ماه دوم (دوره “خط صاف” یا Flatline)
این خطرناکترین مرحله برای لغزش است. علائم فیزیکی تمام شده، اما مغز هنوز دوپامین طبیعی نمیسازد.
- علامت اصلی: بیمار احساس میکند “مردانگی” خود را از دست داده است. میل جنسی بسیار پایین است و فرد دچار افسردگی خفیف میشود.
- نکته مهم: این نشانه خرابی دائمی نیست؛ این دقیقاً نشانه این است که مغز در حال “ریست کردن” گیرندههاست. باید صبور باشید.
مرحله سوم: ماه ۳ تا ۶ (بازگشت تدریجی)
در این بازه، محور هورمونی دوباره فعال شده و سطح تستوسترون شروع به بالا رفتن میکند.
- بهبود نعوظ: کیفیت نعوظ بهتر میشود و بدون نیاز به محرکهای شیمیایی، حفظ میشود.
- کنترل انزال: زودانزالی هنوز ممکن است کمی آزاردهنده باشد، اما نسبت به ماه اول بسیار قابلکنترلتر است و فرد متوجه پیشرفت خود میشود.
مرحله چهارم: بعد از ۶ ماه تا یک سال (نرمالسازی)
تحقیقات نشان میدهد که اکثر بهبودیافتگان پس از یک سال، کیفیت رابطه جنسیشان حتی بهتر از دوران مصرف میشود، زیرا دیگر نیازی به تکیهگاه مصنوعی ندارند و “حس لامسه” و “لذت روانی” واقعی را با شریک زندگی خود تجربه میکنند.
تفاوت بازگشت جنسی در مواد مختلف
نوع مادهای که مصرف میکردید، تعیینکننده نوع مشکل جنسی شما پس از ترک است:
۱. ترک متادون و تریاک (مخدرهای سنتی)
- مشکل اصلی: زودانزالی شدید (Premature Ejaculation).
- دلیل: این مواد سیستم عصبی را سالها “کُند” کرده بودند. حالا سیستم عصبی “اورکلاک” شده و بسیار سریع واکنش نشان میدهد.
- زمان بهبود: کنترل انزال معمولاً ۳ تا ۶ ماه زمان میبرد تا به حالت طبیعی برگردد.
۲. ترک شیشه و کوکائین (محرکها)
- مشکل اصلی: بیمیلی جنسی مطلق و ناتوانی در نعوظ.
- دلیل: محرکها با پمپاژ غیر طبیعی دوپامین، رابطه جنسی را با “هیجان کاذب و افراطی” گره زده بودند. حالا مغز، سکسِ معمولی و طبیعی را “کسلکننده” میبیند.
- زمان بهبود: بازگشت میل جنسی در مصرفکنندگان شیشه ممکن است ۶ ماه تا ۱ سال طول بکشد و اغلب به مداخلات رواندرمانی نیاز دارد.
۳. ترک ترامادول
- مشکل اصلی: ترامادول هم خاصیت شبهمخدر دارد و هم روی سروتونین اثر میگذارد. ترک آن باعث انزال بسیار زودرس میشود، چون سروتونین (که ترمز انزال است) در مغز به شدت افت کرده است.
۳ اشتباه مرگبار در درمان ناتوانی جنسی بعد از ترک
متاسفانه بسیاری از افراد برای حل این مشکل، دست به خوددرمانی میزنند که باعث بازگشت اعتیاد یا خطرات جانی میشود:
- مصرف خودسرانه ویاگرا یا تادالافیل: استفاده از قرصهای ویاگرا در دوران نقاهت قلبیِ پس از ترک، میتواند فشار خون را به طرز خطرناکی تغییر دهد.
- جایگزینی با “قرصهای تاخیری گیاهی”: بسیاری از این قرصهای به ظاهر گیاهیِ عطاری، آلوده به ترامادول یا متادون هستند و تمام زحمات سمزدایی شما را به باد داده و تست اعتیادتان را مثبت میکنند.
- مصرف مجدد “فقط برای یک شب”: این بزرگترین دروغی است که اعتیاد به شما میگوید. مصرف مواد برای بهبود سکس، شما را دقیقاً به نقطه صفر برمیگرداند.
راهحل چیست؟ درمان پزشکی و علمی
خبر خوب این است که شما مجبور نیستید در سکوت رنج بکشید. در کلینیکهای تخصصی ترک اعتیاد، درمانهای ایمن و تاییدشدهای برای تسریع این روند وجود دارد:
- بررسی هورمونی: یک آزمایش خون ساده نشان میدهد که آیا سطح تستوسترون یا پرولاکتین شما نیاز به مداخله دارویی (تحت نظر پزشک) دارد یا خیر.
- داروهای غیر مخدر: داروهای گروه SSRI (با تجویز روانپزشک) میتوانند بدون ایجاد وابستگی و اعتیاد، زودانزالی ناشی از ترک ترامادول یا متادون را در ماههای اول به خوبی کنترل کنند.
- تکنیکهای رفتار درمانی: یادگیری تکنیکهای “Stop-Start” و مدیریت اضطراب، بخش مهمی از جلسات مشاوره برای درمان زودانزالی در دوران پاکی است.
نتیجهگیری
بازگشت توان جنسی بعد از ترک اعتیاد، یک “اتفاق” یکشبه نیست، بلکه یک “فرآیند” درمانی است. بدن شما در حال ترمیم سالها تخریب هورمونی و عصبی است. اگر در ماههای اول دچار زودانزالی یا بیمیلی شدید، نترسید؛ این بخشی از روند طبیعی بهبودی است. اما اگر این مشکلات بیش از ۳ تا ۶ ماه طول کشید، حتماً با یک متخصص روانپزشک یا سکستراپیست در کلینیک دی مشورت کنید.
نظر بدهید
نظر بدهید